bình thường Fe tác dụng với ddHNO3 tạo muối Fe(II) trong điều kiện dd loãng,
PT: Fe + 2HNO3 = Fe(NO3)2 + H2
nhưng khi loãng thì HNO3 bị khử tới mức oxi hóa thấp hơn.do đó dđ càng loãng,kim loại hoạt động càng mạnh,nhiệt độ càng thấp thì Ni tơ bị khử tới mức oxi hóa càng thấp
PT: Fe + 4HNO3 = Fe(NO3)3 + NO +2H2O
Fe + 6HNO3 = Fe(NO3)3 +3NO2 +3H2O
10Fe + 36HNO3 =10 Fe(NO3)3 +3N2 +18H2O
8 Fe + 30HNO3 (rất loãng) =8 Fe(NO3)3 +3NH4NO3 +9H2O