|
|
I- KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI
1. Khái niệm
Liên kết của nhóm $CO$ với nhóm $NH$ giữa hai đơn vị $\alpha -$amino axit được gọi là liên kết peptit. Thí dụ: đipeptit glyxylalanin:
Khi thủy phân đến cùng các peptit thì thu được hỗn hợp có từ 2 đến 50 phân tử $\alpha -$amino axit.
Vậy peptit là những hợp chất chứa từ 2 đến 50 gốc $\alpha -$amino axit liên kết với nhau bằng các liên kết peptit.
Peptit có vai trò quan trọng trong sự sống: một số peptit là homon điều hòa nội tiết, một số peptit là kháng sinh của vi sinh vật, polipeptit là cơ sở tạo nên protein.
2. Phân loại
Các peptit được phân thành hai loại:
a) Oligopeptit gồm các peptit có từ 2 đến 10 gốc $\alpha -$amino axit và được gọi tương ứng là đipeptit, tripeptit,...đecapeptit.
b) Polipeptit gồm các peptit có từ 11 đến 50 gốc $\alpha -$amino axit. Polipeptit cơ sở tạo nên protein.
II- CẤU TẠO, ĐỒNG PHÂN VÀ DANH PHÁP
1. Cấu tạo
Phân tử peptit hợp thành từ gốc $\alpha -$amino axit nối với nhau bởi liên kết peptit theo một trật tự nhất định: amino axit đầu $N$ còn nhóm $NH_2$, amino axit đầu $C$ còn nhóm $COOH$.
2. Đồng phân, danh pháp
Mỗi phân tử peptit gồm một số xác định các gốc $\alpha -$amino axit liên kết với nhau theo một trật tự nghiêm ngặt. Việc thay đổi trật tự đó sẽ dẫn tới các peptit đồng phân, thí dụ:
Nếu phân tử peptit chứa $n$ gốc $\alpha -$amino axit khác nhau thì số đồng phân loại peptit sẽ là $n$!
Tên của các peptit được hình thành bằng cách ghép tên gốc axyl của các $\alpha -$amino axit bắt đầu từ đầu $N$, rồi kết thúc bằng tên của axit đầu $C$ (được giữ nguyên)
Thí dụ:
III- TÍNH CHẤT
1. Tính chất vật lí
Các peptit thường ở thể rắn, có nhiệt dộ nóng chảy cao và dễ tan trong nước.
2. Tính chất hóa học
Do peptit có chứa các liên kết peptit nên nó có hai phản ứng điển hình là phản ứng thủy phân và phản ứng màu biure.
a) Phản ứng màu biure
Cho vài ml dung dịch peptit vào ống nghiệm đựng $Cu(OH)_2$ (tạo ra khi cho dung dịch $CuS O_4$ tác dụng với dung dịch $NaOH$), thấy $Cu(OH)_2$ tan ra và thu được phức chất có màu tím đặc trưng.Phản ứng này được gọi là phản ứng màu biure vì nó tương tự như phản ứng của biure $H_2N-CO-NH-CO-NH_2$ với $Cu(OH)_2$
Đipeptit chỉ có một liên kết peptit nên không có phản ứng này.
b) Phản ứng thủy phân
Khi đun nóng dung dịch peptit với axit hoặc kiềm, sẽ thu được không còn phản ứng màu biure là do peptit đã thủy phân thành hỗn hợp các $\alpha -$amino axit, thí dụ:
|