I- ĐỒNG ĐẲNG, ĐỒNG PHÂN, DANH PHÁP, TÍNH CHẤT VẬT LÍ VÀ CẤU TRÚC
$1$. Đồng đẳng , đồng phân, danh pháp
Ankin là những hiđrocacbon mạch hở có $1$ liên kết ba trong phân tử.
Ankin đơn giản nhất, $C_2H_2 : (HC \equiv   CH)$, có tên thông thường là axetilen.
Dãy đồng đẳng của axetilen có công thức chung là $C_nH_{2n-2} $ ($n \geq 2$, với một liên kết ba). Thí dụ: $HC \equiv  CH, CH_3-C\equiv  CH,...$
Ankin từ $C_4$ trở đi có đồng phân vị trí nhóm chức, từ $C_5$ trở đi có thêm đồng phân mạch cacbon.
Theo IUPAC, quy tắc gọi tên ankin tương tự như gọi tên anken, nhưng dùng đuôi $in$ để chỉ liên kết ba (xem bảng $6.2$).
$2$. Tính chất vật lí
Nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy, khối lượng riêng của một số ankin được liệt kê ở bảng $6.2$
Bảng $6.2$. Tên thay thế và tính chất vật lí của một số ankin
$3$ Cấu trúc phân tử
Trong phân tử ankin, hai nguyên tử $C$ liên kết ba ở trạng thái lai hóa $sp$ (lai hóa đường thẳng). Liên kết ba $C\equiv  C$ gồm $1$ liên kết $\sigma$ và $2$ liên kết $\pi$. Hai nguyên tử $C$ mang liên kết ba và $2$ nguyên tử liên kết trực tiếp với chúng nằm trên một đường thẳng.

II- TÍNH CHẤT HÓA HỌC
$1$. Phản ứng cộng
a) Cộng hiđro
Khi có xúc tác $Ni, Pt, Pd$ ở nhiệt độ thích hợp, ankin cộng với $H_2$ tạo thành ankan:
$$CH\equiv  CH +2H_2 \xrightarrow[{}]{{Ni, t^0}} CH_3-CH_3$$
Muốn dừng lại ở giai đoạn tạo ra anken thì phải dùng xúc tác là hỗn hợp $Pd$ với $PdCO_3$:
$$CH\equiv  CH +H_2 \xrightarrow[{}]{{Pd/PbCO_3}} CH_2=CH_2 $$
b) Cộng brom
Giống như anken, ankin làm mất màu nước brom, phản ứng xảy ra qua hai giai đoạn. Muốn dừng lại ở giai đoạn thứ nhất thì cần thực hiện phản ứng ở nhiệt độ thấp, thí dụ:

c) Cộng hiđro clorua
$$CH\equiv  CH +HCl \xrightarrow[{150 - 200^0C}]{{HgCl_2}} CH_2=CH-Cl  (vinyl  clorua) $$
$$CH_2=CH-Cl+HCl \xrightarrow[{}]{{}}  CH_3 -CHCl_2  (1,1 - đicloetan)$$ 
d) Cộng nước (hiđrat hóa)
Khi có mặt xúc tác $HgSO_4$ trong môi trường axit, $H_2O$ cộng vào liên kết ba tạo ra hợp chất trung gian không bền và chuyển thành anđehit hoặc xeton, thí dụ:
      $HC\equiv  CH+H-OH \xrightarrow[{80^0C}]{{HgSO_4, H_2SO_4}} [CH_2=CH-OH] \xrightarrow[{}]{{}} CH_3-CH=O$
                 etin                                                                        (không bền)                          anđehit axetic
Phản ứng cộng $HX, H_2O$ vào các ankin trong dãy đồng đẳng của axetilen cũng tuân theo quy tắc Mac-côp-nhi-côp như anken.
e) Phản ứng đime hóa và trime hóa
Hai phân tử axetilen có thể cộng hợp với nhau tạo thành vinylaxetilen:
Ba phân tử axetilen có thể cộng hợp với nhau thành benzen:
                                   $2CH\equiv  CH \xrightarrow[{}]{{xt, t^0}} CH_2=CH-C\equiv  CH $
                                                                                   vinylaxetilen
                                             $3CH\equiv  CH \xrightarrow[{}]{{xt, t^0}} C_6H_6 $
$2$. Phản ứng thế bằng ion kim loại
Nguyên tử $H$ đính vào cacbon mang liên kết ba linh động hơn rất nhiều so với $H$ đính với cacbon mang liên kết đôi và liên kết đơn, do đó nó có thể bị thay thế bằng nguyên tử kim loại. Thí dụ, khi cho axetilen sục vào dung dịch    $AgNO_3$ trong amoniac thì xuất hiện kết tủa màu vàng nhạt sau chuyển sang màu xám:
                    $AgNO_3 + 3NH_3 +H_2O \xrightarrow[{}]{{}} [Ag(NH_3)_2]OH + NH_4NO_3$
                                                                          (phức chất, tan trong nước)
$HC\equiv  CH + 2 [Ag(NH_3)_2]OH \xrightarrow[{}]{{}} Ag-C\equiv  C-Ag \downarrow +2H_2O + 4NH_3$
                                                                     (kết tủa màu vàng nhạt)
Phản ứng này không những dùng để nhận ra axetilen mà cả các ankin có nhóm $H-C\equiv  C - $ (các ankin mà liên kết ba ở đầu mạch):
$R-C\equiv  C -H + [Ag(NH_3)_2]OH \xrightarrow[{}]{{}} R-C\equiv  C-Ag \downarrow  +H_2O = 2NH_3$
                                                                       (kết tủa màu vàng nhạt)
$3$. Phản ứng oxi hóa
Các ankin cháy trong không khí tạo ra $CO_2, H_2O$ và tỏa nhiều nhiệt:
$$C_nH_{2n-2}+\frac{3n-1}{2}O_2 \xrightarrow[{}]{{}} nCO_2 + (n-1)H_2O;  \Delta H <0 $$
Giống như anken, ankin làm mất màu dung dịch $KMnO_4$. Khi đó nó bị oxi hóa ở liên kết ba tạo ra  hỗn hợp các sản phẩm phức tạp, còn $KMnO_4$ thì bị khử thành $MnO_2$ (kết tủa màu nâu đen).

III - ĐIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG
$1$. Điều chế
* Phương pháp chính điều chế axetilen trong công nghiệp hiện nay là nhiệt phân metan ở $1500^0C$, phản ứng thu nhiệt mạnh:
$$2CH_4 \xrightarrow[{}]{{1500^0C}} CH \equiv  CH +3H_2 $$
Nhiệt độ sôi của axetilen là $-75^0C$ nên dễ được tách ra khỏi hỗn hợp với hiđro.
* Ở những nơi mà công nghiệp dầu khí chưa phát triển, người ta điều chế axetilen theo sơ đồ sau:
$$CaO+3C \xrightarrow[{-CO}]{{lò  điện}} CaC_2 \xrightarrow[{}]{{H_2O}} Ca(OH)_2 +C_2H_2  $$
Canxi cacbua sản xuất trong công nghiệp (từ vôi sống và than đá) là chất rắn, màu đen xám, trước kia được dùng tạo ra $C_2H_2$ để thắp sáng, vì vậy nó được gọi lá " đất đèn". Ngày nay, để điều chế một lượng nhỏ axetilen trong phòng thí nghiệm hoặc trong hàn xì, người ta vẫn thường dùng đất đèn. Axetilen điều chế từ đất đèn thường có tạp chất ($H_2S, NH_3, PH_3,...$) có mùi khó chịu gọi là mùi đất đèn.
$2$. Ứng dụng
Axetilen cháy trong oxi tạo ra ngọn lửa có nhiệt độ khoảng $3000^0C$ nên được dùng trong đèn xì axetilen - oxi để hàn và cắt kim loại:
$$C_2H_2 + \frac{5}{2} O_2 \xrightarrow[{}]{{}} 2CO_2 +H_2O;  \Delta H=-1300kJ $$
Sử dụng axetilen phải rất cẩn trọng vì khi nồng độ axetilen trong không khí từ $2,5\%$ trở lên có thể gây cháy nổ.
Axetilen và các ankin khác còn được dùng làm nguyên liệu để tổng hợp các hóa chất cơ bản khác như vinyl clorua, vinyl axetat, vinylaxetilen, anđehit axetic,...

Thẻ

Lượt xem

8754
Chat chit và chém gió
  • Ruanyu Jian: Cu2+(0,05mol) + 2e(0,1 mol) ----> Cu 6/28/2015 9:50:15 AM
  • Ruanyu Jian: 2H2O + 2e(2y) ---->H2(y) + 2OH-(2y) 6/28/2015 9:51:15 AM
  • Ruanyu Jian: Anot:SO42-; Cl-; H2O 6/28/2015 9:51:27 AM
  • Ruanyu Jian: Cl- ---->Cl2 + 2e 6/28/2015 9:51:44 AM
  • Ruanyu Jian: n cl2 = angrymol) --> 2e = 2x (mol) 6/28/2015 9:52:14 AM
  • Ruanyu Jian: cái mat kia là x nha 6/28/2015 9:52:33 AM
  • Ruanyu Jian: 2H2O ---> 4H+(4z) + O2(z) + 4e(4z) 6/28/2015 9:53:12 AM
  • Ruanyu Jian: Vì dung dịch Y hòa tan được tối đa 0,02 mol MgO => Y phải chứa 0,04 mol H+. 6/28/2015 9:53:36 AM
  • Ruanyu Jian: Sau phản ứng trung hòa: H+ + OH- ---> H2O thì nH+ còn dư = 4z – 2y = 0,04 6/28/2015 9:54:13 AM
  • Ruanyu Jian: Ta có hệ phương trình: 6/28/2015 9:54:26 AM
  • Ruanyu Jian: Đề bài: X + y + z = 0,1 (1) 6/28/2015 9:54:40 AM
  • Ruanyu Jian: Bảo toàn e: 0,1 + 2y = 2x + 4z (2) 6/28/2015 9:54:50 AM
  • Ruanyu Jian: H+ dư: 4z – 2y = 0,04 (3) 6/28/2015 9:54:58 AM
  • Ruanyu Jian: Giải (1) (2) (3) ta đươc: 6/28/2015 9:55:18 AM
  • Ruanyu Jian: X= 0,03=z, y = 0,04 6/28/2015 9:55:26 AM
  • Ruanyu Jian: ne = It/F => t = F.ne/I với ne trao đổi = ne cho = n e nhận ( lấy 1 vế trong phương trình 2) = 0,18 (mol). 6/28/2015 9:55:51 AM
  • Ruanyu Jian: Thay vào được t = 8685s 6/28/2015 9:56:03 AM
  • toikhongtontai789: thank 6/28/2015 9:56:23 AM
  • toikhongtontai789: để lm thử dc ko... 6/28/2015 9:56:41 AM
  • Ruanyu Jian: ukm 6/28/2015 9:56:48 AM
  • toikhongtontai789: Đốt cháy hoàn toàn một mẫu cao su buna-S thì thu được nước và khí cacbonic với tỷ lệ khối lượng tương ứng là 117:440. Tỉ lệ số mắt xích buta-1,3-đien: stiren trong loại cao su này là 6/28/2015 10:34:50 AM
  • toikhongtontai789: giúp cái mn.... 6/28/2015 10:40:24 AM
  • Ruanyu Jian: happy 6/28/2015 10:53:20 AM
  • toikhongtontai789: ra rồi 6/28/2015 10:55:24 AM
  • toikhongtontai789: chờ lâu quá 6/28/2015 10:55:33 AM
  • Ruanyu Jian: giup xong dk hau ta j khong pit? 6/28/2015 10:57:17 AM
  • Ruanyu Jian: em dang cau hoi len đi cho moi nguoi cung lam 6/28/2015 10:57:38 AM
  • toikhongtontai789: ko bik nửa hihihi 6/28/2015 10:57:39 AM
  • Ruanyu Jian: Vào chỗ đạt câu hỏi đấy 6/28/2015 10:57:51 AM
  • toikhongtontai789: đăng ở dâu vậy/ 6/28/2015 10:58:00 AM
  • toikhongtontai789: thấy rồi 6/28/2015 10:58:21 AM
  • Ruanyu Jian: em thấy chỗ đạt câu hỏi k? cái chữ to thế mà. ấn vào đo 6/28/2015 10:58:35 AM
  • Ruanyu Jian: ank đi ăn cơm cái đã, giúp không công chăc thui. 6/28/2015 10:59:38 AM
  • Ruanyu Jian: wave 6/28/2015 11:00:18 AM
  • Kim Chi: anh trai 6/28/2015 4:03:33 PM
  • Ruanyu Jian: sao em 6/28/2015 4:28:12 PM
  • Kim Chi: bao giờ anh thi ạ? 6/28/2015 4:29:49 PM
  • Ruanyu Jian: 1/7 6/28/2015 4:30:08 PM
  • Kim Chi: cụm thi ở đâu anh? 6/28/2015 4:30:54 PM
  • Ruanyu Jian: Bỉm sơn, thanh hóa 6/28/2015 4:31:57 PM
  • Ruanyu Jian: cach nha anh 80km 6/28/2015 4:32:06 PM
  • Kim Chi: eo. xa thế anh 6/28/2015 4:32:33 PM
  • Kim Chi: anh đi ở trọ ạ? 6/28/2015 4:32:59 PM
  • Ruanyu Jian: ukm, mai pai ra som de tim phong 6/28/2015 4:33:31 PM
  • Kim Chi: vậy chắc ko onl đc nữa dui 6/28/2015 4:34:29 PM
  • Kim Chi: sad 6/28/2015 4:34:39 PM
  • Ruanyu Jian: happy 6/28/2015 4:35:02 PM
  • Kim Chi: tối em ko onl đc 6/28/2015 4:35:23 PM
  • Kim Chi: em gái chúc anh trai thi tốt nha 6/28/2015 4:35:40 PM
  • Kim Chi: bằng mọi giá phải đỗ ĐH.....còn đâu thì tính sauwinking 6/28/2015 4:36:23 PM
  • Ruanyu Jian: ukm, cha pai mat 1 tuan ank moi on dk. thanks em gai nha 6/28/2015 4:36:24 PM
  • Kim Chi: ko có gì ạ 6/28/2015 4:36:47 PM
  • Ruanyu Jian: happy 6/28/2015 4:39:04 PM
  • Kim Chi: anh thi về xong em hỏi bài tip.................big_grinbig_grinbig_grin 6/28/2015 4:43:18 PM
  • Ruanyu Jian: ok em, nhung khong pit luc do anh còn sống không nữa 6/28/2015 4:45:37 PM
  • Kim Chi: devildevildevil 6/28/2015 4:46:09 PM
  • Kim Chi: anh mà die thật thì kiểu gì em cũng đi chôn anh 6/28/2015 4:46:32 PM
  • Ruanyu Jian: happy 6/28/2015 4:46:38 PM
  • Kim Chi: dancingdancingdancing 6/28/2015 4:46:45 PM
  • Ruanyu Jian: thanks em gai 6/28/2015 4:47:00 PM
  • Kim Chi: trời 6/28/2015 4:48:59 PM
  • Kim Chi: nả lun 6/28/2015 4:49:02 PM
  • Ruanyu Jian: hi 6/28/2015 4:51:42 PM
  • Ruanyu Jian: anh noi that day, chac luc do kha nang cao la ank chet rui 6/28/2015 4:52:10 PM
  • Kim Chi: chán anh quá 6/28/2015 4:52:45 PM
  • Ruanyu Jian: Hỏi bài nào thi hoi anh lun di, khong ank.... thì het nguoi hoi day 6/28/2015 4:54:29 PM
  • Kim Chi: thui 6/28/2015 4:55:50 PM
  • Kim Chi: em ko hỏi nữa đâu 6/28/2015 4:55:57 PM
  • Ruanyu Jian: ????? 6/28/2015 4:56:09 PM
  • Kim Chi: để dành hnaof anh thi xong thì em hỏi sau............ 6/28/2015 4:56:13 PM
  • Ruanyu Jian: winking 6/28/2015 4:59:08 PM
  • Ruanyu Jian: wave 6/28/2015 5:01:19 PM
  • Ruanyu Jian: happy...............happy.................happy...............happy...........happy 6/28/2015 5:20:47 PM
  • Ruanyu Jian: happy...............happyhappyhappyhappy.....happyhappyhappyhappy..........happy...............happy 6/28/2015 5:23:42 PM
  • Ruanyu Jian: happy...............happy.................happy...............happy...........happy...............happy 6/28/2015 5:24:33 PM
  • Ruanyu Jian: happy...............happy............................happy.............happy...............happy 6/28/2015 5:26:22 PM
  • Ruanyu Jian: happy...................happy............................happy.............happy...............happy 6/28/2015 5:28:43 PM
  • Ruanyu Jian: happy.......................happy...................happy...................happy...............happy 6/28/2015 5:31:30 PM
  • Ruanyu Jian: happy...........................happy..........happy.........................happy...............happy 6/28/2015 5:34:28 PM
  • Ruanyu Jian: happy.................................happy.............................happyhappyhappyhappyhappy 6/28/2015 5:36:26 PM
  • Ruanyu Jian: happy...............happyhappyhappyhappy.....happyhappyhappyhappy..........happy...............happy 6/28/2015 5:38:15 PM
  • Ruanyu Jian: happy...............happy.................happy...............happy.........happy...............happy 6/28/2015 5:39:54 PM
  • Ruanyu Jian: happy...................happy............................happy................happy...............happy 6/28/2015 5:41:33 PM
  • Ruanyu Jian: happy.......................happy...................happy....................happy...............happy 6/28/2015 5:43:03 PM
  • Ruanyu Jian: happy...........................happy..........happy.........................happy...............happy 6/28/2015 5:44:01 PM
  • Ruanyu Jian: happy.................................happy..................................happyhappyhappyhappyhappy 6/28/2015 5:45:20 PM
  • Ruanyu Jian: kiss...................sad............................sad................happy...............sad 6/29/2015 4:29:10 AM
  • Ruanyu Jian: happy...................kiss,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,happy...............happy...............sad 6/29/2015 4:34:28 AM
  • Ruanyu Jian: happy.................................sad..................................sadhappyhappyhappyhappy 6/29/2015 4:35:41 AM
  • Kim Chi: starstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstar 6/29/2015 3:32:35 PM
  • Kim Chi: starstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstar 6/29/2015 3:32:41 PM
  • Kim Chi: starstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstarstar 6/29/2015 3:32:50 PM
  • Táo: CHi ơi 6/29/2015 3:58:33 PM
  • Táo: em hỏi tý 6/29/2015 3:58:43 PM
  • Táo: có ai k? 6/29/2015 3:59:29 PM
  • Kim Chi: em hỏi cả hóa ak? 6/29/2015 4:15:16 PM
  • Nhok Clover: 2 m.n 6/29/2015 7:31:25 PM
  • sihieupc3: có ai hông :v 6/30/2015 2:12:33 AM
  • sihieupc3: chém gió chơi đê whew 6/30/2015 2:12:57 AM
  • Kim Chi: happy 6/30/2015 7:54:31 AM
Đăng nhập để chém gió cùng mọi người
  • Đỗ Quang Chính
  • viet130480
  • Hỗ Trợ BQT
  • Xusint
  • thanhhuyen431
  • phmgiang128
  • koi hi
  • nams2a1996
  • watashitipho
  • Lê Quang Trung
  • quangbac1993
  • HọcTạiNhà
  • tinhyeucuocsong199x
  • Cá Hêu
  • henry0905
  • prettygirl97huahua
  • minhtien1406
  • hnguyentien
  • Vô Minh
  • ekira9x
  • ngolam39
  • mynoname3
  • nguyenvanchinh040493
  • caunhocngoc_97
  • tronglam234
  • maiyeunguoi_love_hy
  • heosua2912
  • lord_of_wolfs_back
  • tamhero96
  • kimvanthao
  • cchuaq
  • vukythien
  • cobetocnau.lyly
  • nguyenphong01071991
  • thanhnguyen5718
  • kd_8296
  • hocdetaodungtuonglai10
  • tachuong312
  • manhtuongbgvnvn
  • nguyenhieupro98
  • ductoan933
  • gnolwalker
  • Tiến Thực
  • nghis2179
  • woodknight22
  • Gà Rừng
  • kpakinh7
  • thanhtran8101998
  • vitvitvit29
  • letronghai23
  • babyhe0vip
  • lygiahuyks
  • quangkl1998a
  • tokhatnhi_vip
  • mymylanhchanh_nhinhanh
  • isco1992
  • monkey_tb_96
  • Vo Quy Hung
  • thanhnhi1949
  • yeulaptrinh98
  • faylovebeast
  • thangha1311999
  • Dân Nguyễn
  • bontiton96
  • sua.shine90109
  • mikicodon
  • duyenlacuaduy
  • nnguyenminhson70
  • doffy.onepiece
  • Mun Sociu
  • megai1995
  • white cloud
  • th.thinhkts
  • Thịnh Hải Yến
  • gaprodianguc95
  • congthanglun4
  • smallhouse253
  • chestnutnguyen97
  • tinhnghich.caheo
  • jodieiris285
  • ẩn ngư
  • meoconlucloi1998
  • lenguyenanhthu2991999
  • °•☾๖ۣۜDe๖ۣۜViL☽•°
  • sakurakinomoto199
  • ๖ۣۜHoa•๖ۣۜSữa™
  • parkji99999
  • bồ công anh
  • never give up
  • huongdvu89
  • Dark
  • nhocthienthan18
  • LanguaeofLegend
  • saupc7
  • kien105
  • tart
  • huyen_anh_bn98
  • dieulinhnt.ptit
  • nhuynguyen113
  • greengreen4398
  • lexuanmanh98
  • camtucau0101
  • huongduong2603
  • huethanh527
  • misstrang97
  • Gia Bảo
  • dongthoigian1096
  • Ruanyu Jian
  • thanhhoapro056
  • ttra2004
  • njnda_blade
  • kzinpro
  • nguyenthanhtien1357
  • pengok71
  • nhinhupy
  • haumjn
  • linhlun17041998
  • luu00238
  • oanhoanhlx2
  • GIA LONG
  • Cô nàng tháng sáu
  • phamnhitrinh
  • kaitokidabcd
  • thienhoangsinh
  • ngoandinh3
  • phamstars1203
  • shungshinhye
  • mailatoi456
  • tranvanduy214
  • phamthithoa673
  • ntquang1999
  • ng.phamlamvien2000
  • Jang GD
  • phuongphuongthanhthanh1010
  • jasmine16397
  • hoangtuhit
  • hoangoanh2893
  • bengocquynh1504
  • lebinhtx5
  • tbn.chemisnoi
  • Hakunzee
  • nnk510blc
  • caibang267
  • huongthuycherry
  • phamtienthanh1994
  • fininana
  • narutoandsashuke
  • vananhsh98
  • bbb
  • hongngoccatholic2000
  • rooneyminh1998
  • trangh152
  • nam961997
  • duongthuanhieu
  • tizon9x
  • uyenlarry81
  • tieuthukhotinh11