I- ĐỒNG ĐẲNG, ĐỒNG PHÂN, DANH PHÁP, TÍNH CHẤT VẬT LÍ VÀ CẤU TRÚC
$1$. Đồng đẳng , đồng phân, danh pháp
Ankin là những hiđrocacbon mạch hở có $1$ liên kết ba trong phân tử.
Ankin đơn giản nhất, $C_2H_2 : (HC \equiv   CH)$, có tên thông thường là axetilen.
Dãy đồng đẳng của axetilen có công thức chung là $C_nH_{2n-2} $ ($n \geq 2$, với một liên kết ba). Thí dụ: $HC \equiv  CH, CH_3-C\equiv  CH,...$
Ankin từ $C_4$ trở đi có đồng phân vị trí nhóm chức, từ $C_5$ trở đi có thêm đồng phân mạch cacbon.
Theo IUPAC, quy tắc gọi tên ankin tương tự như gọi tên anken, nhưng dùng đuôi $in$ để chỉ liên kết ba (xem bảng $6.2$).
$2$. Tính chất vật lí
Nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy, khối lượng riêng của một số ankin được liệt kê ở bảng $6.2$
Bảng $6.2$. Tên thay thế và tính chất vật lí của một số ankin
$3$ Cấu trúc phân tử
Trong phân tử ankin, hai nguyên tử $C$ liên kết ba ở trạng thái lai hóa $sp$ (lai hóa đường thẳng). Liên kết ba $C\equiv  C$ gồm $1$ liên kết $\sigma$ và $2$ liên kết $\pi$. Hai nguyên tử $C$ mang liên kết ba và $2$ nguyên tử liên kết trực tiếp với chúng nằm trên một đường thẳng.

II- TÍNH CHẤT HÓA HỌC
$1$. Phản ứng cộng
a) Cộng hiđro
Khi có xúc tác $Ni, Pt, Pd$ ở nhiệt độ thích hợp, ankin cộng với $H_2$ tạo thành ankan:
$$CH\equiv  CH +2H_2 \xrightarrow[{}]{{Ni, t^0}} CH_3-CH_3$$
Muốn dừng lại ở giai đoạn tạo ra anken thì phải dùng xúc tác là hỗn hợp $Pd$ với $PdCO_3$:
$$CH\equiv  CH +H_2 \xrightarrow[{}]{{Pd/PbCO_3}} CH_2=CH_2 $$
b) Cộng brom
Giống như anken, ankin làm mất màu nước brom, phản ứng xảy ra qua hai giai đoạn. Muốn dừng lại ở giai đoạn thứ nhất thì cần thực hiện phản ứng ở nhiệt độ thấp, thí dụ:

c) Cộng hiđro clorua
$$CH\equiv  CH +HCl \xrightarrow[{150 - 200^0C}]{{HgCl_2}} CH_2=CH-Cl  (vinyl  clorua) $$
$$CH_2=CH-Cl+HCl \xrightarrow[{}]{{}}  CH_3 -CHCl_2  (1,1 - đicloetan)$$ 
d) Cộng nước (hiđrat hóa)
Khi có mặt xúc tác $HgSO_4$ trong môi trường axit, $H_2O$ cộng vào liên kết ba tạo ra hợp chất trung gian không bền và chuyển thành anđehit hoặc xeton, thí dụ:
      $HC\equiv  CH+H-OH \xrightarrow[{80^0C}]{{HgSO_4, H_2SO_4}} [CH_2=CH-OH] \xrightarrow[{}]{{}} CH_3-CH=O$
                 etin                                                                        (không bền)                          anđehit axetic
Phản ứng cộng $HX, H_2O$ vào các ankin trong dãy đồng đẳng của axetilen cũng tuân theo quy tắc Mac-côp-nhi-côp như anken.
e) Phản ứng đime hóa và trime hóa
Hai phân tử axetilen có thể cộng hợp với nhau tạo thành vinylaxetilen:
Ba phân tử axetilen có thể cộng hợp với nhau thành benzen:
                                   $2CH\equiv  CH \xrightarrow[{}]{{xt, t^0}} CH_2=CH-C\equiv  CH $
                                                                                   vinylaxetilen
                                             $3CH\equiv  CH \xrightarrow[{}]{{xt, t^0}} C_6H_6 $
$2$. Phản ứng thế bằng ion kim loại
Nguyên tử $H$ đính vào cacbon mang liên kết ba linh động hơn rất nhiều so với $H$ đính với cacbon mang liên kết đôi và liên kết đơn, do đó nó có thể bị thay thế bằng nguyên tử kim loại. Thí dụ, khi cho axetilen sục vào dung dịch    $AgNO_3$ trong amoniac thì xuất hiện kết tủa màu vàng nhạt sau chuyển sang màu xám:
                    $AgNO_3 + 3NH_3 +H_2O \xrightarrow[{}]{{}} [Ag(NH_3)_2]OH + NH_4NO_3$
                                                                          (phức chất, tan trong nước)
$HC\equiv  CH + 2 [Ag(NH_3)_2]OH \xrightarrow[{}]{{}} Ag-C\equiv  C-Ag \downarrow +2H_2O + 4NH_3$
                                                                     (kết tủa màu vàng nhạt)
Phản ứng này không những dùng để nhận ra axetilen mà cả các ankin có nhóm $H-C\equiv  C - $ (các ankin mà liên kết ba ở đầu mạch):
$R-C\equiv  C -H + [Ag(NH_3)_2]OH \xrightarrow[{}]{{}} R-C\equiv  C-Ag \downarrow  +H_2O = 2NH_3$
                                                                       (kết tủa màu vàng nhạt)
$3$. Phản ứng oxi hóa
Các ankin cháy trong không khí tạo ra $CO_2, H_2O$ và tỏa nhiều nhiệt:
$$C_nH_{2n-2}+\frac{3n-1}{2}O_2 \xrightarrow[{}]{{}} nCO_2 + (n-1)H_2O;  \Delta H <0 $$
Giống như anken, ankin làm mất màu dung dịch $KMnO_4$. Khi đó nó bị oxi hóa ở liên kết ba tạo ra  hỗn hợp các sản phẩm phức tạp, còn $KMnO_4$ thì bị khử thành $MnO_2$ (kết tủa màu nâu đen).

III - ĐIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG
$1$. Điều chế
* Phương pháp chính điều chế axetilen trong công nghiệp hiện nay là nhiệt phân metan ở $1500^0C$, phản ứng thu nhiệt mạnh:
$$2CH_4 \xrightarrow[{}]{{1500^0C}} CH \equiv  CH +3H_2 $$
Nhiệt độ sôi của axetilen là $-75^0C$ nên dễ được tách ra khỏi hỗn hợp với hiđro.
* Ở những nơi mà công nghiệp dầu khí chưa phát triển, người ta điều chế axetilen theo sơ đồ sau:
$$CaO+3C \xrightarrow[{-CO}]{{lò  điện}} CaC_2 \xrightarrow[{}]{{H_2O}} Ca(OH)_2 +C_2H_2  $$
Canxi cacbua sản xuất trong công nghiệp (từ vôi sống và than đá) là chất rắn, màu đen xám, trước kia được dùng tạo ra $C_2H_2$ để thắp sáng, vì vậy nó được gọi lá " đất đèn". Ngày nay, để điều chế một lượng nhỏ axetilen trong phòng thí nghiệm hoặc trong hàn xì, người ta vẫn thường dùng đất đèn. Axetilen điều chế từ đất đèn thường có tạp chất ($H_2S, NH_3, PH_3,...$) có mùi khó chịu gọi là mùi đất đèn.
$2$. Ứng dụng
Axetilen cháy trong oxi tạo ra ngọn lửa có nhiệt độ khoảng $3000^0C$ nên được dùng trong đèn xì axetilen - oxi để hàn và cắt kim loại:
$$C_2H_2 + \frac{5}{2} O_2 \xrightarrow[{}]{{}} 2CO_2 +H_2O;  \Delta H=-1300kJ $$
Sử dụng axetilen phải rất cẩn trọng vì khi nồng độ axetilen trong không khí từ $2,5\%$ trở lên có thể gây cháy nổ.
Axetilen và các ankin khác còn được dùng làm nguyên liệu để tổng hợp các hóa chất cơ bản khác như vinyl clorua, vinyl axetat, vinylaxetilen, anđehit axetic,...

Thẻ

Lượt xem

15040
Chat chit và chém gió
  • Mơcury: e chào chị 5/30/2016 11:49:23 PM
  • noivoi_visaothe: kém 1 r laughing 5/30/2016 11:49:28 PM
  • noivoi_visaothe: v e zai giỏi pt vô tỉ k ? 5/30/2016 11:49:47 PM
  • Mơcury: chị có face ko 5/30/2016 11:49:58 PM
  • noivoi_visaothe:5/30/2016 11:50:03 PM
  • Mơcury: nick 5/30/2016 11:50:11 PM
  • noivoi_visaothe: hương quỳnh 5/30/2016 11:50:19 PM
  • noivoi_visaothe: ava là 3 ảnh ghép vs nhau 5/30/2016 11:50:36 PM
  • Mơcury: kb vs e 5/30/2016 11:50:58 PM
  • Mơcury: Tùng's Hương 5/30/2016 11:51:09 PM
  • noivoi_visaothe: e gửi lời mời chưa? 5/30/2016 11:51:12 PM
  • Mơcury: e đang tìm 5/30/2016 11:51:45 PM
  • noivoi_visaothe: https://www.facebook.com/visaothe.noioi 5/30/2016 11:52:25 PM
  • noivoi_visaothe:5/30/2016 11:52:36 PM
  • noivoi_visaothe: mai chị chấp nhận sau 5/30/2016 11:52:44 PM
  • Mơcury: đã kb 5/30/2016 11:53:30 PM
  • noivoi_visaothe: ? 5/30/2016 11:53:36 PM
  • Mơcury: chị cao bn? 5/30/2016 11:53:40 PM
  • noivoi_visaothe: nick e là j v? 5/30/2016 11:53:45 PM
  • Mơcury: Tùng's Hương 5/30/2016 11:54:15 PM
  • noivoi_visaothe: tên j kì v? 5/30/2016 11:54:24 PM
  • Mơcury: tên e là Tùng 5/30/2016 11:54:37 PM
  • noivoi_visaothe: r sao 5/30/2016 11:54:45 PM
  • Mơcury: Hương là mẹ thg bạn thân e 5/30/2016 11:54:55 PM
  • noivoi_visaothe: rolling_on_the_floor 5/30/2016 11:55:01 PM
  • noivoi_visaothe: trời đất 5/30/2016 11:55:06 PM
  • noivoi_visaothe: laughing 5/30/2016 11:55:09 PM
  • Mơcury: chị cứ xem avt là bt 5/30/2016 11:55:26 PM
  • noivoi_visaothe: tự dưng nhớ th e c wa 5/30/2016 11:55:32 PM
  • noivoi_visaothe: nó cx tên tùng 5/30/2016 11:55:42 PM
  • noivoi_visaothe: thôi c ngủ đây 5/30/2016 11:55:52 PM
  • noivoi_visaothe: e nn 5/30/2016 11:55:56 PM
  • noivoi_visaothe: wave 5/30/2016 11:56:09 PM
  • Mơcury: chúc chị nn và msđ 5/30/2016 11:56:16 PM
  • Mơcury: wave 5/30/2016 11:56:31 PM
  • breathless208: có thánh nào 98 ko v? 5/30/2016 11:58:27 PM
  • joehart3004: co ai sinh 2001 ko 5/30/2016 11:59:47 PM
  • Mơcury: mik 11/8/2001 5/31/2016 12:00:35 AM
  • joehart3004: eh 5/31/2016 12:02:33 AM
  • breathless208: mk già thật r, toàn e 2k sleepy 5/31/2016 12:02:44 AM
  • joehart3004: chào bn 5/31/2016 12:02:56 AM
  • Mơcury: chào chị 5/31/2016 12:02:58 AM
  • breathless208: chào e 5/31/2016 12:03:03 AM
  • joehart3004: chào 5/31/2016 12:03:11 AM
  • Mơcury: chụy 5/31/2016 12:03:39 AM
  • breathless208: sao e? 5/31/2016 12:03:50 AM
  • joehart3004: bn sinh 2001 ha mocury 5/31/2016 12:05:17 AM
  • Mơcury: 11/8/2001 5/31/2016 12:05:38 AM
  • Mơcury: mọi người kết bạn vs mik trên făce nhé 5/31/2016 12:06:03 AM
  • joehart3004: z la bn co thi chuyen cap lop 10 phai k 5/31/2016 12:06:33 AM
  • Mơcury: uk 5/31/2016 12:06:42 AM
  • Mơcury: sao z 5/31/2016 12:07:06 AM
  • joehart3004: học ở đâu v 5/31/2016 12:08:38 AM
  • joehart3004: off hết r ak 5/31/2016 12:11:23 AM
  • joehart3004: còn ai k 5/31/2016 12:13:35 AM
  • breathless208: ngủ đi e 5/31/2016 12:13:45 AM
  • joehart3004: ? 5/31/2016 12:13:59 AM
  • breathless208: muộn r mà 5/31/2016 12:14:28 AM
  • Mơcury: Hưng Yên 5/31/2016 12:14:36 AM
  • joehart3004: chưa buồn ngủ chị 5/31/2016 12:15:05 AM
  • joehart3004: bạn là gái hả 5/31/2016 12:15:33 AM
  • Mơcury: hỏi tui ak 5/31/2016 12:15:47 AM
  • joehart3004:5/31/2016 12:17:19 AM
  • Mơcury: tui là zai 5/31/2016 12:17:38 AM
  • joehart3004: oh 5/31/2016 12:18:04 AM
  • Mơcury: sao z 5/31/2016 12:18:16 AM
  • joehart3004: nghe tên tưởng gái 5/31/2016 12:18:31 AM
  • Mơcury: đấy là tên người yêu tui 5/31/2016 12:19:06 AM
  • joehart3004: oh kinh 5/31/2016 12:19:42 AM
  • Mơcury: sao z 5/31/2016 12:19:56 AM
  • joehart3004: ko có j 5/31/2016 12:20:09 AM
  • Mơcury: ông ko có ak 5/31/2016 12:20:23 AM
  • joehart3004:5/31/2016 12:20:49 AM
  • Mơcury: lên face kết bạn 5/31/2016 12:21:46 AM
  • joehart3004: . 5/31/2016 12:22:56 AM
  • joehart3004: s mat tieu r 5/31/2016 12:23:24 AM
  • Mơcury: đc ko 5/31/2016 12:23:24 AM
  • joehart3004: dc j 5/31/2016 12:23:35 AM
  • Mơcury: kết ban trên face 5/31/2016 12:24:03 AM
  • joehart3004: ok 5/31/2016 12:24:59 AM
  • Mơcury: nick 5/31/2016 12:25:12 AM
  • joehart3004: hoàng thiên ( el kun ) 5/31/2016 12:26:06 AM
  • Mơcury: nick ông là j ??? 5/31/2016 12:26:09 AM
  • Mơcury: ông kết bạn vs tui cho nhanh 5/31/2016 12:26:48 AM
  • joehart3004: lười tìm 5/31/2016 12:27:11 AM
  • Mơcury: tên tui ngay đầu luôn 5/31/2016 12:27:35 AM
  • joehart3004: ok 5/31/2016 12:29:18 AM
  • Mơcury: Tùng's Hương 5/31/2016 12:31:15 AM
  • joehart3004: kb chưa 5/31/2016 12:32:26 AM
  • Mơcury: đang xem 5/31/2016 12:32:37 AM
  • Mơcury: ông kb vs tui nhé 5/31/2016 12:32:58 AM
  • Mơcury: tui đang làm BT 5/31/2016 12:33:06 AM
  • joehart3004: ông giỏi môn j 5/31/2016 12:33:45 AM
  • Mơcury: TD 5/31/2016 12:35:52 AM
  • joehart3004: lười 5/31/2016 12:35:53 AM
  • joehart3004: kb di 5/31/2016 12:37:24 AM
  • Mơcury: ok 5/31/2016 12:37:53 AM
  • joehart3004: s mat het r 5/31/2016 12:38:25 AM
  • Mơcury: ok 5/31/2016 12:39:06 AM
  • Mơcury: ko thấy 5/31/2016 12:41:56 AM
Đăng nhập để chém gió cùng mọi người
  • Đỗ Quang Chính
  • viet130480
  • Hỗ Trợ HTN
  • Xusint
  • thanhhuyen431
  • phmgiang128
  • koi hi
  • nams2a1996
  • watashitipho
  • Lê Quang Trung
  • quangbac1993
  • HọcTạiNhà
  • tinhyeucuocsong199x
  • Cá Hêu
  • henry0905
  • prettygirl97huahua
  • minhtien1406
  • hnguyentien
  • Vô Minh
  • ekira9x
  • ngolam39
  • mynoname3
  • nguyenvanchinh040493
  • caunhocngoc_97
  • tronglam234
  • maiyeunguoi_love_hy
  • heosua2912
  • lord_of_wolfs_back
  • tamhero96
  • kimvanthao
  • cchuaq
  • vukythien
  • cobetocnau.lyly
  • nguyenphong01071991
  • thanhnguyen5718
  • kd_8296
  • hocdetaodungtuonglai10
  • tachuong312
  • manhtuongbgvnvn
  • nguyenhieupro98
  • ductoan933
  • gnolwalker
  • Tiến Thực
  • nghis2179
  • woodknight22
  • Gà Rừng
  • kpakinh7
  • thanhtran8101998
  • vitvitvit29
  • letronghai23
  • babyhe0vip
  • lygiahuyks
  • quangkl1998a
  • tokhatnhi_vip
  • mymylanhchanh_nhinhanh
  • isco1992
  • monkey_tb_96
  • Vo Quy Hung
  • thanhnhi1949
  • yeulaptrinh98
  • faylovebeast
  • thangha1311999
  • Dân Nguyễn
  • bontiton96
  • sua.shine90109
  • mikicodon
  • duyenlacuaduy
  • nnguyenminhson70
  • doffy.onepiece
  • Mun Sociu
  • megai1995
  • white cloud
  • th.thinhkts
  • Thịnh Hải Yến
  • gaprodianguc95
  • congthanglun4
  • smallhouse253
  • chestnutnguyen97
  • tinhnghich.caheo
  • jodieiris285
  • ẩn ngư
  • meoconlucloi1998
  • lenguyenanhthu2991999
  • °•☾๖ۣۜDe๖ۣۜViL☽•°
  • sakurakinomoto199
  • ๖ۣۜHoa•๖ۣۜSữa™
  • parkji99999
  • bồ công anh
  • never give up
  • huongdvu89
  • Dark
  • nhocthienthan18
  • LanguaeofLegend
  • saupc7
  • .
  • tart
  • huyen_anh_bn98
  • dieulinhnt.ptit
  • nhuynguyen113
  • greengreen4398
  • lexuanmanh98
  • camtucau0101
  • huongduong2603
  • huethanh527
  • misstrang97
  • Gia Bảo
  • dongthoigian1096
  • Ruanyu Jian
  • thanhhoapro056
  • ttra2004
  • njnda_blade
  • ~ Sâu ~
  • kzinpro
  • nguyenthanhtien1357
  • pengok71
  • nhinhupy
  • haumjn
  • linhlun17041998
  • luu00238
  • oanhoanhlx2
  • GIA LONG
  • Cô nàng tháng sáu
  • phamnhitrinh
  • kaitokidabcd
  • thienhoangsinh
  • ngoandinh3
  • phamstars1203
  • shungshinhye
  • mailatoi456
  • tranvanduy214
  • phamthithoa673
  • ntquang1999
  • ng.phamlamvien2000
  • SPAMER
  • phuongphuongthanhthanh1010
  • jasmine16397
  • hoangtuhit
  • hoangoanh2893
  • bengocquynh1504
  • lebinhtx5
  • tbn.chemisnoi
  • Hakunzee
  • ★★★★★★★★★★JOHNNN 509★★★★★★★★★★
  • caibang267
  • huongthuycherry
  • Nhok Clover
  • phamtienthanh1994
  • fininana
  • sea dragon
  • narutoandsashuke
  • vananhsh98
  • bbb
  • Jessica
  • rooneyminh1998
  • trangh152
  • nam961997
  • duongthuanhieu
  • tizon9x
  • hieuvip102222
  • quynhpham16598
  • daxanh.bolide
  • huynguyenhuu657
  • hongtram0702
  • Vanus
  • uyenlarry81
  • tieuthukhotinh11
  • trongtlt95
  • bahai1966
  • Binsaito
  • hangphuong74
  • oanh12345
  • tuncunmich
  • han
  • trangjn10
  • ๖ۣۜJinღ๖ۣۜKaido
  • dobaonam.nbo
  • tieuyen
  • nhattrieuvo
  • andeptrai_thichreus
  • baoboombuumbuum
  • luongvanduc148
  • Tranhunghx
  • Chiuu
  • yeumenhieulamlamlam
  • ๖ۣۜJinღ๖ۣۜKaido ( Lãnh Phong)
  • Hoahong24400
  • MiMi
  • Ruanyu Jian
  • NhẬt Nhật
  • Băng Hạ
  • mynguyen899112
  • nguyenhuevk66
  • Kem CUTE
  • thu1262000
  • thekiet93
  • trinhlinh491999
  • nguyencamvanctld
  • bichxuyen222
  • hoangchung000
  • ho_ngoc_ba
  • creepypasta
  • tuananh111195
  • dinhthuong5429
  • hongngocnguyen2k
  • khongcanten994
  • nguyenthao1210tt
  • machongquantqn
  • noivoi_visaothe
  • Yatogami Tohka
  • Trang241299
  • dattqk789
  • DuDu
  • Duyên ngốc ngếch
  • Jin Zhi
  • bestlucian
  • hoasociu2920
  • diem12TN
  • van11111
  • thanhmuongvt
  • quangquyen3072000
  • utnhinhanh163
  • cobedoihon999xx
  • khoqua122
  • vanhuydk
  • Kuroba Kaito
  • anh_hung_tooc
  • KIỀU TRINH
  • ❦Nắng❦
  • Minh Tâm
  • linh.sociuu.50
  • thuthuongkpl
  • tusso
  • Saodieuccnd
  • vinguyenvinguyenbe
  • myhuyen
  • suunhi
  • quocnhatlove0811
  • buatruavuive
  • vũ văn trí kiên
  • caothuhocduong9xtn
  • ♦ ♣ ๖ۣۜTrung ♠ ♥
  • thanhthuy
  • Elsie_EJ
  • .
  • kieuphuongcodon9x
  • nth.huonguyen.012
  • xươngrồngtrênsamạc
  • Hoàng Yến(Đái đường)
  • ๖ۣۜConan♥doyleღ
  • Lê Thị Thùy Linh
  • hieu
  • ๖ۣۜNhung ๖ۣۜAngles
  • aki
  • h231
  • Trang sưphụ
  • thaohoatob
  • woodygxpham
  • eri
  • min_0310
  • diepbangdao1
  • minhkaka
  • danius99qn
  • vienvien
  • ≧^◡^≦ Diệu Lưn Diệu Lưn 1102
  • phuonghoagcs
  • tasfuskau
  • manhcuong1999x
  • Hạ Băng
  • Vy851998
  • vanus
  • ducnguyenminh777
  • daehanmingukmanse99
  • amthambenem661
  • sophie.uyen89
  • giavip99
  • Dan
  • ngdthqvbn